Ósemka rzadko rośnie bezproblemowo. Brak miejsca w łuku zębowym, ustawienie w poprzek sąsiedniego zęba czy częściowe wyrznięcie to sytuacje, z którymi pacjenci trafiają do naszego gabinetu regularnie. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy ząb mądrości rzeczywiście trzeba usunąć, a kiedy można go zostawić, oraz jak wygląda sam zabieg ekstrakcji.
W skrócie
- Nie każdy ząb mądrości wymaga usunięcia, decyduje jego ustawienie i ilość miejsca w łuku
- Ząb zatrzymany lub wyrzynający się w poprzek zwykle kwalifikuje się do ekstrakcji
- Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, w komfortowych warunkach gabinetu
- Czas gojenia po usunięciu ósemki zależy od stopnia trudności zabiegu
Autor wpisu
Tomasz Wierczek
Lekarz stomatolog
Lekarz dentysta z wieloletnim doświadczeniem, specjalizujący się w implantologii i mikrochirurgii stomatologicznej. Prowadzi gabinety w Raciborzu i Tworkowie razem z żoną, Katarzyną Szal-Wierczek.
Spis treści
- Kiedy ząb mądrości trzeba usunąć?
- Kiedy ósemkę można zostawić?
- Rola zdjęcia rentgenowskiego przed zabiegiem
- Jak przebiega ekstrakcja zęba mądrości?
- Gojenie i zalecenia po usunięciu zęba
- Najczęstsze pytania o usuwanie ósemek
Kiedy ząb mądrości trzeba usunąć?
Najczęstszym powodem usunięcia ósemki jest brak wystarczającego miejsca w łuku zębowym. Ząb, który nie ma gdzie się w pełni wyrznąć, ustawia się w poprzek sąsiedniego zęba, wywierając na niego stały nacisk, co z czasem prowadzi do bólu, stanu zapalnego dziąsła w tej okolicy, a czasem nawet do uszkodzenia korzenia sąsiedniego zęba siódmego. Innym powodem jest częściowe wyrznięcie ósemki, przy którym fragment dziąsła zakrywa część korony zęba, tworząc kieszonkę, w której gromadzi się płytka nazębna i resztki pokarmowe, trudne do usunięcia podczas codziennego szczotkowania.
Taka kieszonka regularnie ulega stanom zapalnym, co objawia się bólem, obrzękiem policzka, a czasem trudnością w otwieraniu ust. Do usunięcia kwalifikują się też zęby mądrości ustawione poziomo lub głęboko zatrzymane w kości, jeśli powodują ból, ucisk na sąsiednie zęby albo zmiany torbielowate widoczne na zdjęciu rentgenowskim.
Kiedy ósemkę można zostawić?
Nie każdy ząb mądrości wymaga interwencji. Jeśli ósemka wyrzyna się prawidłowo, ma wystarczająco miejsca w łuku, prawidłowo zgryza się z zębem przeciwstawnym i pacjent jest w stanie utrzymać ją w czystości podczas codziennej higieny, może pozostać w jamie ustnej bez żadnych konsekwencji. Decyzja o pozostawieniu zęba mądrości zawsze wymaga oceny na podstawie badania klinicznego oraz zdjęcia rentgenowskiego, ponieważ pozycja korzeni i ich relacja z nerwem żuchwowym mają znaczenie dla dalszych decyzji, gdyby w przyszłości jednak okazało się konieczne usunięcie zęba.
Rola zdjęcia rentgenowskiego przed zabiegiem
Przed każdym zabiegiem usunięcia ósemki wykonujemy zdjęcie pantomograficzne, które pokazuje ustawienie zęba, głębokość jego osadzenia w kości oraz relację korzeni z kanałem żuchwowym, w którym przebiega nerw odpowiedzialny za czucie w dolnej wardze i brodzie. Ta ocena pozwala zaplanować przebieg zabiegu i poinformować pacjenta o ewentualnym ryzyku przejściowego zaburzenia czucia, które przy zębach ustawionych blisko nerwu, choć rzadko, może się zdarzyć.
W przypadkach szczególnie skomplikowanych, na przykład gdy korzenie zęba są mocno zakrzywione albo leżą bezpośrednio przy kanale nerwowym, dodatkowa tomografia 3D daje jeszcze dokładniejszy obraz przestrzenny, co zwiększa bezpieczeństwo zabiegu.
Jak przebiega ekstrakcja zęba mądrości?
Zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu w jego trakcie. Przy zębach w pełni wyrzniętych ekstrakcja bywa prosta i trwa kilka minut, podobnie jak usunięcie każdego innego zęba. Przy zębach zatrzymanych lub ustawionych nieprawidłowo konieczne bywa odsłonięcie zęba poprzez niewielkie nacięcie dziąsła, a czasem także podzielenie zęba na fragmenty, co ułatwia jego usunięcie bez nadmiernego obciążania otaczającej kości.
Po usunięciu zęba oczyszczamy zębodół, a w razie potrzeby zakładamy szwy, które wchłaniają się samoistnie lub są usuwane podczas wizyty kontrolnej po kilku dniach. Czas trwania samego zabiegu zależy od stopnia trudności i mieści się zwykle w przedziale od kilkunastu minut do około godziny.
Gojenie i zalecenia po usunięciu zęba
Przez pierwszą dobę po zabiegu w miejscu usuniętego zęba może pojawić się niewielki obrzęk oraz dyskomfort, który łagodzą standardowe leki przeciwbólowe. Zalecamy w tym czasie chłodzenie policzka z zewnątrz, unikanie gorących posiłków i intensywnego wysiłku fizycznego, a także rezygnację z płukania ust w pierwszej dobie, żeby nie naruszyć skrzepu chroniącego zębodół.
Pełne gojenie tkanki kostnej w miejscu usuniętego zęba trwa kilka tygodni, choć dyskomfort po stronie pacjenta zwykle ustępuje znacznie szybciej, w ciągu kilku dni. Przy bardziej skomplikowanych zabiegach, na przykład przy zębach zatrzymanych, obrzęk i wrażliwość mogą utrzymywać się nieco dłużej, o czym zawsze informujemy pacjenta jeszcze przed zabiegiem.
Najczęstsze pytania o usuwanie ósemek
Czy usuwanie zęba mądrości boli?
Sam zabieg wykonujemy w znieczuleniu miejscowym, więc pacjent nie odczuwa bólu w jego trakcie. Po ustąpieniu znieczulenia może pojawić się dyskomfort, który łagodzą zwykłe leki przeciwbólowe.
Ile trwa gojenie po usunięciu ósemki?
Dyskomfort po stronie pacjenta zwykle ustępuje w ciągu kilku dni, natomiast pełne gojenie kości w miejscu usuniętego zęba trwa kilka tygodni.
Czy każdy ząb mądrości trzeba usunąć?
Nie. Ząb mądrości, który prawidłowo się wyrzynał, ma wystarczająco miejsca w łuku i nie sprawia problemów higienicznych, może pozostać w jamie ustnej bez konieczności usuwania.
Czy usunięcie ósemki może uszkodzić nerw?
Przy zębach ustawionych blisko kanału żuchwowego istnieje niewielkie ryzyko przejściowego zaburzenia czucia w dolnej wardze lub brodzie, dlatego przed zabiegiem zawsze oceniamy tę relację na zdjęciu rentgenowskim, a w razie potrzeby dodatkowo w tomografii 3D.
Co jeśli ząb mądrości jest zatrzymany w kości i nie widać go w jamie ustnej?
Ząb w pełni zatrzymany również może wymagać usunięcia, jeśli powoduje ból, ucisk na sąsiedni ząb albo zmianę torbielowatą w kości, co ocenia się na podstawie zdjęcia rentgenowskiego wykonanego podczas konsultacji.
Jak długo po zabiegu nie można jeść ani pić?
Zalecamy odczekanie około dwóch godzin od zabiegu przed jedzeniem, a przez pierwszą dobę unikanie gorących potraw i napojów, żeby nie podrażniać miejsca po usuniętym zębie.
